iş yeri hekimi çalıştırma zorunluluğu nedir

iş yeri hekimi çalıştırma zorunluluğu nedir nasıl ne gerekli tüzüğü nedir hangi belgeler iş yeri hekimliği, işyeri hekimi Ülkemizde iş yeri hekimliği uygulamaları, Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 180, Sosyal Sigortalar Kanunun 114, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün 91. maddelerine ve İş yeri Hekimlerinin Çalışma Şartları ile Görev ve Yetkileri Hakkındaki Yönetmeliğe dayanmaktadır. İlgili kanun, tüzük ve yönetmelikler İş yeri Hekimi eğitimi ve atanması sorumluluğunu TTB’ye vermiştir. TTB’de iş yeri hekimliği Sertifika Programı Yönetmeliğine göre A tipi, B tipi, C tipi sertifika programları ile İş yeri Hekimliği eğitimini gerçekleştirmektedir.

 İLGİLİ KANUN, TÜZÜK VE YÖNETMELİKLER

1- UMUMİ HIFZISIHHA KANUNU MADDE 180 1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu Md. 180 “ devamlı” olarak en az 50 işçi çalıştıran işyerlerinin, işçilerin sağlık hizmeti ihtiyaçlarını karşılamak üzere, bir veya daha fazla hekimin sağlık denetimini sağlamaya ve hastaları tedaviye mecbur tutmuştur. Büyük iş yerlerinde veya kaza ihtimali yüksek olan işlerde işyerinde veya yakınında daimi hekim bulundurulacaktır.

 2- SOSYAL SİGORTALAR KANUNU MADDE 114 Sosyal Sigortalar Kanununun 114. maddesine göre Sosyal Sigorta Kurumunca sağlanan tedavi hizmetleri dışında kalan, işçilerin sağlık durumlarını denetlenmesi, ilk yardım, acil tedavi ve diğer koruyucu sağlık hizmetlerinin düzenlenmesi sorumluluğu işverene aittir.

3- İŞÇİ SAĞLIGI VE İŞGÜVENLİĞİ TÜZÜĞÜ MADDE 91 İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde 91, “sürekli olarak en az 50 işçi çalıştıran iş yerlerinde sosyal sigortalar kurumunca sağlanan tedavi hizmetleri dışında kalan işçilerin sağlık durumlarının denetlenmesi, ilk yardım, acil tedavi ve diğer koruyucu sağlık hizmetlerini düzenlemek üzere, işveren, Umumi Hıfzıssıhha Kanunun 180. ve Sosyal Sigortalar Kanununun 114. maddeleri gereğince iş yerlerinde ki işçi sayısına ve işteki tehlikenin büyüklüğüne göre bir yada daha fazla hekim sağlayacaktır.”

4- İŞYERİ HEKİMLERİNİN ÇALIŞMA ŞARTLARI İLE GÖREV VE YETKİLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK İlgili yönetmeliğin 4. maddesinde işyeri hekimlerinin görevleri tanımlanmıştır. Buna göre işyeri hekimi çalışanlara koruyucu ve tedavi edici hizmetleri vermekle sorumlu tutulmuştur. İş yeri hekimleri kural olarak “iş hekimi” sertifikasına sahip olmalıdır (yönetmelik md.6). Bu sertifika TTB tarafından düzenlenen kurslara katılan hekimlere verilmektedir. İşveren mahalli Tabip Odası aracılığı ile işyeri hekimi atayabilir. Sürekli olarak en az 50 yada 50 den fazla işçi çalıştıran her işveren işyerinde bu yönetmelikte belirlenen görevlerini yerine getirmek üzere İşyeri Sağlık Birimi kurmakla yükümlüdür. Hekimlerin görevlendirmeleri kişi başına hizmet saati üzerinden değerlendirilir. Bu süre iş hekimliği ile ilgili hizmetler için kişi başına ayda 15 dakika olarak hesaplanır. Sürekli olarak 1000 ve daha fazla işçi çalıştıran işyerleri iş hekimliği görevleri için İşyeri Sağlık Birimi kurmak ve tam süre bir hekim görevlendirmek zorundadırlar. 1000 kişiyi aşan hallerde işçi başına ayda 15 dakikalık bir hizmete göre yeterince hekim eklenir. 50 den az işçi çalıştıran işyerleri bir araya gelerek işyeri ortak sağlık birimi kurabilirler. İşyeri Sağlık Birimlerinin kurulup işletilmesi giderleri hiçbir suretle işçilere yansıtılamaz.

5-TTB’NİN İŞYERİ HEKİMLİĞİ SERTİFİKA PROGRAMI YÖNETMELİĞİ İş yeri Hekimliği Sertifika Programı Yönetmeliği md.9, işyeri hekimliği sertifika kurslarının 62 saatlik ilk bölümü temel eğitim programı olarak adlandırılır ve bu programı aşarak sertifika almaya hak kazanan hekimler, çeşitli tarihlerde yapılacak eğitim programlarına ( konferans, kongre, seminer, b tipi , c tipi ve diğer programlar) katılmakla yükümlüdürler. İşyeri hekimliği sertifikası, sürekli eğitim temelinde verildiği için, bu yükümlülüklerini mazeretsiz yerine getirmeyen öncelikle görev alma olanakları sınırlanır, yeni başvuru veya sözleşme yenilenmesi başvurularında onay verilmez.

A TİPİ SERTİFİKA PROGRAMI TTB tarafından gerekli bilgi ve becerilerin aktarılması amacıyla, 62 saatlik %90 devam zorunluluğu olan bir eğitim programıdır. Bu program temel eğitim programı olarak adlandırılır ve başarılı olanlar sertifika belgelerini alarak işyeri hekimliği yapma hakkını kazanırlar.

B TİPİ KURS PROGRAMI Öncelikli olarak iş yeri hekimliği yapmakta olan hekimlerin sürekli eğitimleri çerçevesinde, İşyeri Hekimliğinde yaşadıkları sorunları tartışmak, çözümler üretmek, katılımcıların eğitim düzeyini arttırmak amacıyla TTB tarafından gerçekleştirilen, 2 gün toplam 16 saatlik %85 devam zorunluluğu gerektiren bir programdır.

C TİPİ KURS PROGRAMI İşyeri hekimliği yapmakta olan hekimlerin sürekli eğitimleri çerçevesinde işkolu düzeyinde yaşanan sorunlara çözüm üretmek ve katılımcıların eğitim düzeylerini arttırmak amacıyla TTB tarafından gerçekleştirilen, 3 gün toplam 24 saatlik %85 devam zorunluluğu gerektiren bir programdır.

GENEL DEĞERLENDİRME İlgili kanun, tüzük ve yönetmelikler göre sürekli olarak en az 50 işçi çalıştıran iş yerlerinde Sosyal Sigortalar Kurumunca sağlanan tedavi hizmetleri dışında kalan, işçilerin sağlık durumlarının denetlenmesi, ilk yardım, acil tedavi ve diğer koruyucu sağlık hizmetlerinin verilmesi amacıyla işçi başına ayda 15 dakika iş yeri hekimi görevlendirmesi ve işyeri sağlık birimi oluşturulması sorumluluğu işverene verilmiştir. Hekimin görevi sağlığı korumak ve geliştirmektir, iş yeri hekiminin görevi de işçi sağlığını korumak ve geliştirmektir. Bu noktada sağlığı ve işçi sağlığını tanımlamamız ve işçi sağlığının amaçlarını ortaya koyup bu doğrultuda iş yeri hekimliği uygulamalarının somut durumunu değerlendirip tartışmamız gerekmektedir. DSÖ sağlığı şöyle tanımlamaktadır; “sağlık sadece hastalık yada sakatlığın olmayışı değil, bedensel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir”. UÇÖ ve DSÖ ise işçi sağlığını ve amaçlarını şu şekilde tanımlamıştır “ Tüm mesleklerde işçilerin bedensel, ruhsal, sosyal ve iyilik durumlarını en üst düzeye ulaştırmak, bu düzeyde sürdürmek, işçilerin çalışma koşulları yüzünden sağlıklarının bozulmasını önlemek, işçileri çalıştırılmaları sırasında sağlığı aykırı etmenlerden oluşan tehlikelerden korumak, işçileri fizyolojik ve psikolojik durumlarına en uygun mesleksel ortama yerleştirmek ve bu durumu sürdürmek, özet olarak işin insana ve her insanın kendi işine uyumunu sağlamak”. Dünyada her yıl yaklaşık 1.200.000 işçi yaptıkları işten dolayı ölürken, yüz binlerce işçide yaptıkları iş yüzünden yaralanmaktadır. Tüm dünyada kanser ölümlerinin 1/3’ü, kaza sonucu ölümlerin 1/4′ü, kronik solunum yolları hastalıkları nedeniyle ölümlerin 1/5’i ve kalp damar hastalıkları ölümlerinin 1/7’si işle ilgilidir. Bu bağlamda ülkemizde olduğu gibi tüm dünyada da iş yeri çalışma koşullarının iyileştirilmesi, işçi sağlığı ve işyeri hekimliği hayati bir önem taşımaktadır. Türkiye altına imza atmış olduğu bir çok uluslar arası sözleşme ile de sorumludur. Bunların 35 kadarı ILO sözleşmeleridir, bir tanesi de Avrupa Sosyal Şartı Sözleşmesidir. Bu sözleşmenin 3. maddesi tüm çalışanların güvenli ve sağlıklı çalışma koşullarına sahip olma hakkı olduğunu vurgulamaktadır. SORUNLAR Ülkemizdeki iş yeri hekimliği uygulamasının temel sorunlarını iki başlık altında toplayabiliriz.

1- Kapsam Dışı Kalanlar İlgili yasa, tüzük ve yönetmelikler sürekli olarak 50 ve 50 den fazla işçi çalıştıran iş yerleri için işyeri hekimi bulundurma, iş yeri sağlık birimi oluşturmayı zorunlu tutmuştur. 50 den az işçi çalıştıran işyerleri için işyeri hekimi bulundurma ve sağlık birimi oluşturma zorunluluğu olmadığı için çalışanların çoğu gözardı edilmiştir. Toplam iş yeri sayısı 840.000 dir, 50 den fazla işçi çalıştıran iş yeri sayısı 15.000 yani toplam içindeki oranı %1.8’dir, 500 den fazla işçi çalıştıran işyeri sayısının genel toplama oranı ise sadece %0.07 dir. “50 den az işçi çalıştıran işyerlerinde risklere maruziyet, iş kazaları, meslek hastalıkları daha yoğun yaşanmaktadır. Çok sayıda sigortasız işçi ve çocuk buralarda çalıştırılmaktadır. Özellikle organize sanayi bölgelerinde yaptırılan işler ağır ve tehlikeli işler sınıfına girmektedir. Bu bölgelerdeki iş yerlerinde ağırlıklı olarak 50 den az işçi çalışmaktadır.” Çalışma koşulları ve taşıdıkları risk açısından küçük işletmelerde çalışan işçilerin yasaca kapsam dışı bırakılması çok önemli bir sorundur.

2- Koruyucu Sağlık Hizmetlerinin Durumu Sağlık hizmetleri tedavi edici hizmetler, koruyucu sağlık hizmetleri ve rehabilite edici sağlık hizmetleri altında toplanır. İşçi sağlığı ve iş yeri hekimliği hizmetleri de bunları kapsar. İşçi sağlığında da önemli olan işçinin fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden iyi olma durumunun korunması ve geliştirilmesidir. İş yeri hekimi öncelikli olarak işçi sağlığının bozulması durumunda müdahale edecek ve sonrasında rehabilite edecek kişi değil, bu durumun ortaya çıkmasını önleyecek kişidir. Ancak uygulamada iş yeri hekimliğinin odak noktası poliklinik hizmetleri olmuştur. İşyeri hekiminin asıl görevi koruyucu sağlık hizmetleridir. Ancak koruyucu sağlık hizmetleri maliyetleri artırıcı bir unsur olduğu için işveren tarafından istenilmiyor ve gerekli imkanlar iş yeri hekimine sağlanmadığından uygulama da gerçekleştirilememektedir. İş kazaları ve meslek hastalıkları nedenleri bilinen ve önlenebilir şeylerdir, bunlar koruyucu sağlık hizmetleri ile en aza çekilebilmektedir. Koruyucu sağlık hizmetlerinin verilemesinin bir başka nedeni ise kısmi zamanlı çalışmadır, işçi başına ayda 15 dakikalık bir sağlık hizmeti veren bir iş yeri hekimi elbette ki koruyucu sağlık hizmeti veremeyecektir.

ÖNERİLER 1- İş yeri hekimliği uygulamalarından yararlanabilmek için “sürekli olarak 50 ve daha fazla işçi çalıştıran işyerleri” ibaresindeki 50 sayısı mümkün olduğunca aşağı çekilerek kapsam dışı kalanların sağlık hizmetinden faydalanması sağlanmalıdır.

2- İşçi başına ayda 15 dakikalık iş yeri hekimliği uygulamasındaki zaman arttırılmalıdır.

3- Kapsam dışı kalan iş yerleri için işyeri ortak sağlık birimi kurulması zorunlu tutulmalıdır.

4- Koruyucu sağlık hizmetlerinin verilmesi yasayla zorunlu kılınmalıdır.

5- Kısmi zamanlı iş yeri hekimliği uygulaması yerine tam zamanlı işyeri hekimliği uygulamasına geçilmelidir.

6- Güçlü denetim kurumları kurularak iş yeri hekimliği uygulamaları denetlenmelidir.

7- Tüm bunların gerçekleştirilebilmesi için caydırıcı cezalar konulmalıdır. 8- Sendikalar iş yeri hekimliği uygulamalarının iyileştirilmesi ve geliştirilmesi çabalarına aktif olarak katılmalı ve toplu sözleşmelerde bunu gündeme getirmelidir.

Be Sociable, Share!

    Bir Cevap Yazın

    E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


    8 − = üç

    Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>